0977 886 252

Rò hậu môn: dấu hiệu, nguyên nhân và hướng điều trị

Rò hậu môn là bệnh lý thường gặp, hay xuất hiện sau một đợt áp xe cạnh hậu môn. Bệnh không nguy hiểm tức thời nhưng gây khó chịu kéo dài, hầu như không tự lành, và cần được điều trị đúng cách để vừa làm lành đường rò vừa giữ được chức năng tự chủ của hậu môn.

Rò hậu môn là gì?

Rò hậu môn là một đường hầm nhỏ nối từ bên trong ống hậu môn ra vùng da quanh hậu môn. Đầu bên trong (lỗ trong) thường nằm ở vị trí các tuyến nhỏ của hậu môn; đầu bên ngoài (lỗ ngoài) là một lỗ nhỏ trên da, thường cách rìa hậu môn vài centimet.

Phần lớn các trường hợp bắt đầu từ một tuyến hậu môn bị viêm, tạo thành ổ mủ (áp xe cạnh hậu môn). Khi ổ mủ tự vỡ hoặc được rạch dẫn lưu, khoảng một phần ba số người bệnh sẽ còn lại một đường rò.

Dấu hiệu nhận biết

  • Một hoặc vài lỗ nhỏ cạnh hậu môn, chảy dịch hoặc mủ, đôi khi lẫn ít máu.
  • Vùng hậu môn ẩm ướt, ngứa, dễ làm bẩn quần lót.
  • Từng đợt sưng đau, có thể kèm sốt nhẹ; khi mủ thoát ra ngoài thì đỡ đau, sau đó lại tái diễn.
  • Tiền sử từng bị áp xe cạnh hậu môn, đã tự vỡ hoặc đã được chích rạch.

Nhiều người nhầm rò hậu môn với bệnh trĩ hoặc mụn nhọt vùng mông. Điểm gợi ý rò là một lỗ nhỏ chảy dịch kéo dài hoặc tái đi tái lại ở cùng một vị trí.

Nguyên nhân

Nguyên nhân thường gặp nhất là nhiễm trùng tuyến hậu môn. Một số nguyên nhân ít gặp hơn nhưng cần được bác sĩ lưu ý khi thăm khám:

  • Bệnh Crohn (bệnh viêm ruột mạn tính).
  • Lao, các nhiễm trùng đặc hiệu khác.
  • Sau chấn thương, sau phẫu thuật hoặc xạ trị vùng tiểu khung.
  • Hiếm gặp: rò liên quan đến khối u.

Rò đơn giản và rò phức tạp

Hậu môn được bao quanh bởi hệ thống cơ thắt, có vai trò giữ phân và hơi. Cách đường rò đi qua cơ thắt quyết định mức độ khó khi điều trị.

Rò đơn giản

Đường rò nằm thấp, chỉ đi qua một phần nhỏ cơ thắt. Thường điều trị được bằng phẫu thuật mở đường rò với nguy cơ ảnh hưởng tự chủ thấp.

Rò phức tạp

Đường rò đi qua phần lớn cơ thắt, nằm cao, có nhiều nhánh hoặc hình móng ngựa, rò ở phía trước ở phụ nữ, rò tái phát, hoặc liên quan bệnh Crohn. Cần cân nhắc các kỹ thuật bảo tồn cơ thắt.

Chẩn đoán

Bác sĩ chẩn đoán chủ yếu bằng hỏi bệnh và thăm khám trực tiếp vùng hậu môn. Với rò phức tạp hoặc rò tái phát, chụp cộng hưởng từ (MRI) tiểu khung hoặc siêu âm nội hậu môn giúp xác định đường đi của đường rò, các nhánh phụ và ổ mủ ẩn, từ đó lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp.

Hướng điều trị

Kháng sinh có thể giúp giảm viêm tạm thời nhưng không làm liền đường rò. Điều trị triệt để rò hậu môn hầu như luôn cần phẫu thuật, với hai mục tiêu song song: làm lành đường rò và giữ chức năng tự chủ của hậu môn.

Mở ngỏ đường rò
Áp dụng cho rò thấp, đơn giản. Đường rò được mở ra và để vết thương lành dần từ đáy.
Đặt dây thắt (seton)
Dùng một sợi dây mềm luồn qua đường rò để dẫn lưu mủ, kiểm soát nhiễm trùng, thường là bước chuẩn bị trước phẫu thuật triệt để.
Các kỹ thuật bảo tồn cơ thắt
Dành cho rò phức tạp, nhằm hạn chế tối đa việc cắt cơ thắt: thắt đường rò trong khoang gian cơ thắt (LIFT), mở khoang gian cơ thắt qua đường hậu môn (TROPIS), nội soi đường rò (VAAFT), nút đường rò và một số kỹ thuật khác.

Không có một phương pháp phù hợp cho mọi trường hợp. Lựa chọn phụ thuộc vào vị trí, độ cao và số nhánh của đường rò, tình trạng cơ thắt, tiền sử phẫu thuật và mong muốn của người bệnh. Với bất kỳ phương pháp nào, rò vẫn có khả năng tái phát; tỷ lệ này khác nhau tùy loại rò và kỹ thuật được áp dụng, và sẽ được bác sĩ trao đổi cụ thể sau khi thăm khám.

Khi nào cần khám ngay?

  • Sưng nóng, đau nhức tăng dần cạnh hậu môn, có thể kèm sốt: dấu hiệu áp xe, cần được dẫn lưu sớm.
  • Sốt cao, sưng đỏ lan rộng vùng tầng sinh môn, mông, bìu hoặc âm hộ: cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay.
  • Người có bệnh đái tháo đường, suy giảm miễn dịch có triệu chứng nhiễm trùng vùng hậu môn.
  • Đã phẫu thuật rò nhưng lỗ rò chảy dịch trở lại.

Câu hỏi thường gặp

Rò hậu môn có tự khỏi không?

Hầu như không. Đường rò lâu ngày được lót bởi mô xơ và biểu mô nên khó tự liền. Lỗ ngoài có thể tạm kín rồi lại vỡ ra khi mủ ứ đọng.

Phẫu thuật rò có đau nhiều không?

Mức độ đau sau mổ khác nhau tùy phương pháp và từng người, và thường kiểm soát được bằng thuốc giảm đau. Các kỹ thuật ít xâm lấn thường giúp giảm đau và hồi phục sớm hơn.

Mổ rò có làm mất tự chủ hậu môn không?

Nguy cơ phụ thuộc vào lượng cơ thắt bị ảnh hưởng. Với rò đơn giản, nguy cơ thấp. Với rò phức tạp, bác sĩ sẽ ưu tiên các kỹ thuật bảo tồn cơ thắt để hạn chế nguy cơ này.

Bao lâu thì sinh hoạt, đi làm lại được?

Tùy phương pháp và tính chất công việc, thường từ vài ngày đến vài tuần. Vết thương cần được chăm sóc và tái khám theo hướng dẫn cho đến khi lành hẳn.

Có cần chụp MRI trước mổ không?

Không phải ai cũng cần. MRI hữu ích nhất với rò phức tạp, rò tái phát hoặc khi thăm khám chưa xác định rõ đường đi của đường rò.

Video bác sĩ giải thích

Cần tư vấn về rò hậu môn?

Nhắn Zalo hoặc gọi điện để được tư vấn và hẹn lịch thăm khám. Mọi trao đổi đều được giữ kín.

Xem thêm video

Bác sĩ giải thích về rò hậu môn trên kênh YouTube và Facebook.

Tài liệu tham khảo: Gaertner WB, et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Anorectal Abscess, Fistula-in-Ano, and Rectovaginal Fistula. Dis Colon Rectum. 2022;65(8):964–985.

Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp.

Nhắn Zalo Gọi ngay