0977 886 252

Tầm soát ung thư đại trực tràng: ai cần, khi nào, bằng cách nào

Tầm soát giúp phát hiện polyp và ung thư đại trực tràng từ khi chưa có triệu chứng. Các hướng dẫn quốc tế khuyến cáo người có nguy cơ trung bình bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi; người có nguy cơ cao cần bắt đầu sớm hơn.

Vì sao nên tầm soát?

Ung thư đại trực tràng thường phát triển chậm từ polyp trong nhiều năm, và ở giai đoạn sớm hầu như không có triệu chứng. Tầm soát giúp:

  • Phát hiện và cắt bỏ polyp trước khi chúng trở thành ung thư.
  • Phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm, khi việc điều trị đơn giản hơn và kết quả tốt hơn nhiều.

Tầm soát dành cho người chưa có triệu chứng. Nếu đang có máu trong phân, thay đổi thói quen đi ngoài, sụt cân hay thiếu máu, cần đi khám để chẩn đoán ngay, không chờ đến lịch tầm soát.

Ai cần tầm soát và khi nào?

Nguy cơ trung bình

Không có tiền sử bản thân hay gia đình về polyp, ung thư đại trực tràng, không bị viêm ruột mạn tính: các hướng dẫn quốc tế khuyến cáo bắt đầu từ 45 tuổi và duy trì đến 75 tuổi. Từ 76 đến 85 tuổi, quyết định tùy sức khỏe và lần tầm soát trước.

Nguy cơ cao

Người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em, con) bị ung thư đại trực tràng hoặc polyp tiến triển: thường bắt đầu từ 40 tuổi, hoặc sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân được chẩn đoán. Người có hội chứng di truyền hoặc viêm ruột mạn tính cần lịch riêng do bác sĩ tư vấn.

Các phương pháp tầm soát

Nội soi đại tràng
Phương pháp đầy đủ nhất: quan sát toàn bộ đại tràng, đồng thời cắt polyp và sinh thiết ngay khi cần. Nếu kết quả bình thường, người nguy cơ trung bình có thể nhắc lại sau khoảng 10 năm. Có thể nội soi có gây mê để người bệnh dễ chịu hơn.
Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (FIT)
Lấy mẫu phân tại nhà, đơn giản, không cần chuẩn bị ruột. Cần làm hằng năm. Nếu kết quả dương tính, bắt buộc phải nội soi đại tràng để tìm nguyên nhân.
Chụp cắt lớp vi tính đại tràng (nội soi ảo)
Không đưa ống soi vào ruột nhưng vẫn cần làm sạch ruột; nhắc lại sau khoảng 5 năm. Nếu phát hiện bất thường vẫn cần nội soi để cắt hoặc sinh thiết.

Phương pháp tốt nhất là phương pháp người bệnh thực sự làm và làm đúng lịch. Bác sĩ sẽ tư vấn lựa chọn phù hợp với độ tuổi, nguy cơ và điều kiện của từng người.

Chuẩn bị trước nội soi đại tràng

  • Ăn nhẹ, ít chất xơ 1–2 ngày trước theo hướng dẫn của cơ sở nội soi.
  • Uống thuốc làm sạch ruột đúng giờ, đủ lượng. Ruột càng sạch, càng ít bỏ sót polyp.
  • Báo cho bác sĩ nếu đang dùng thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, hoặc có bệnh tim, thận.
  • Nếu nội soi có gây mê, cần có người đi cùng và không tự lái xe sau khi soi.

Câu hỏi thường gặp

Nội soi đại tràng có đau không?

Người bệnh có thể thấy chướng bụng, khó chịu khi soi. Nội soi có gây mê giúp người bệnh ngủ trong lúc làm thủ thuật và hầu như không cảm nhận gì.

Xét nghiệm phân âm tính thì yên tâm được bao lâu?

Xét nghiệm FIT cần làm lại mỗi năm vì polyp và ung thư không phải lúc nào cũng chảy máu. Một kết quả âm tính không thay thế được việc tầm soát định kỳ.

Không có triệu chứng thì có cần tầm soát không?

Có. Mục đích của tầm soát chính là tìm bệnh khi chưa có triệu chứng, lúc việc điều trị hiệu quả nhất.

Video bác sĩ giải thích

Cần tư vấn tầm soát?

Nhắn Zalo hoặc gọi điện để được tư vấn và hẹn lịch thăm khám. Mọi trao đổi đều được giữ kín.

Xem thêm video

Bác sĩ giải thích các bệnh lý hậu môn – trực tràng trên kênh YouTube và Facebook.

Tài liệu tham khảo: US Preventive Services Task Force. Screening for Colorectal Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021;325(19):1965–1977.

Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp.

Nhắn Zalo Gọi ngay