Người có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ khoảng 45 tuổi. Người có người thân từng mắc ung thư đại trực tràng, có polyp hoặc bệnh viêm ruột mạn tính nên bắt đầu sớm hơn, thường sớm hơn mười năm so với tuổi người thân được chẩn đoán. Nếu đã có dấu hiệu như đi ngoài ra máu hay thay đổi thói quen đại tiện kéo dài thì cần đi khám, không gọi là tầm soát nữa.
Nhắn Zalo 0977 886 252 để bác sĩ tư vấnNhận biết: tầm soát khác gì với đi khám khi có triệu chứng?
Tầm soát là kiểm tra khi chưa có triệu chứng, nhằm tìm ra polyp hoặc ung thư ở giai đoạn rất sớm. Còn nếu đã có triệu chứng thì đó là đi khám để tìm nguyên nhân, không nên chờ đến lịch tầm soát.
Phần lớn ung thư đại trực tràng phát triển chậm, từ những polyp tuyến nhỏ nằm im lặng trong lòng ruột trong nhiều năm. Giai đoạn đó thường không gây đau và không gây khó chịu gì. Vì vậy chờ đến lúc có triệu chứng thì bệnh thường đã tiến triển hơn.
Cần đi khám (không đợi đến mốc tầm soát) khi có các dấu hiệu:
- Đi ngoài ra máu, máu dính phân hoặc phân đen
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài: táo bón, tiêu chảy xen kẽ
- Đau bụng âm ỉ, đầy bụng kéo dài không rõ nguyên nhân
- Sụt cân không chủ ý, mệt mỏi, thiếu máu
Hiểu đúng: ai nên bắt đầu sớm, bao lâu làm một lần?
Hướng dẫn của các hiệp hội chuyên khoa như ASCRS, USMSTF khuyến cáo người nguy cơ trung bình bắt đầu tầm soát từ khoảng 45 tuổi. Nếu kết quả bình thường, tần suất lặp lại tuỳ phương pháp đã chọn và tuỳ từng người, nên hỏi bác sĩ để có lịch cụ thể.
Nhóm nguy cơ cao hơn, thường cần bắt đầu sớm hơn và theo dõi sát hơn:
- Cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến
- Bản thân từng cắt polyp hoặc có bệnh viêm loét đại trực tràng, bệnh Crohn lâu năm
- Gia đình có hội chứng di truyền như polyp đa u tuyến, hội chứng Lynch
Với người có người thân bị bệnh, khuyến cáo chung là bắt đầu sớm hơn khoảng mười năm so với tuổi người thân được chẩn đoán. Ví dụ, người thân được phát hiện bệnh ở tuổi 50 thì nên bắt đầu từ khoảng 40. Cách tính chính xác tuỳ từng gia đình, nên trao đổi với bác sĩ.
Nhiều người ngại vì nghĩ chỉ "trĩ" mới gây chảy máu khi đi ngoài. Thực ra polyp, viêm loét trực tràng và ung thư cũng gây triệu chứng giống vậy. Khám hậu môn chỉ nhìn được phần thấp nhất, nên chảy máu không thể tự quy là trĩ nếu chưa loại trừ nguyên nhân ở cao hơn.
Hành động: tầm soát bằng cách nào, người bệnh cần chuẩn bị gì?
Có nhiều phương pháp tầm soát: xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân, các xét nghiệm phân khác, chụp đại tràng cắt lớp vi tính và nội soi đại tràng. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, không phương pháp nào là duy nhất đúng cho tất cả mọi người.
Nội soi đại tràng cho phép nhìn trực tiếp toàn bộ lòng đại tràng và cắt polyp ngay trong lúc soi nếu còn nhỏ. Khi polyp được cắt từ lúc nhỏ, nguy cơ hình thành ung thư từ polyp đó được giảm đi đáng kể. Nếu xét nghiệm phân dương tính, người bệnh cũng cần nội soi để tìm nguyên nhân.
Trước khi nội soi, anh/chị nên:
- Thông báo các bệnh nền và thuốc đang dùng, nhất là thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, thuốc tiểu đường
- Làm sạch ruột đúng hướng dẫn, đây là bước quyết định chất lượng buổi soi
- Ăn chế độ ít bã theo hướng dẫn trong những ngày trước soi
- Hỏi gia đình về tiền sử ung thư, polyp để bác sĩ tính mốc tầm soát phù hợp
Đã từng soi và có polyp được cắt thì lịch soi lại sẽ do bác sĩ quyết định, thường sớm hơn lịch của người chưa có polyp. Anh/chị nên giữ kết quả nội soi và giải phẫu bệnh cũ để mang theo khi tái khám.
Chưa biết mình nên bắt đầu tầm soát từ mốc nào?
Anh/chị gửi kết quả nội soi, giải phẫu bệnh cũ hoặc thông tin tiền sử ung thư, polyp trong gia đình qua Zalo 0977 886 252 để bác sĩ xem trước và gợi ý mốc tầm soát phù hợp.
Gửi qua ZaloYên tâm: khi nào nên đi khám, khi nào cần đi ngay?
Nên đi khám sớm khi:
- Từ khoảng 45 tuổi mà chưa từng tầm soát
- Có người thân từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến
- Từng cắt polyp, có bệnh viêm ruột mạn tính nhiều năm
- Đi ngoài ra máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện kéo dài vài tuần
Cần đi khám NGAY khi:
- Đi ngoài ra nhiều máu, chóng mặt, mệt lả
- Đau bụng dữ dội, bụng chướng, nôn, bí trung đại tiện
- Phân đen kèm xanh xao, hồi hộp, khó thở
Tầm soát giúp phát hiện sớm khi việc điều trị thường đơn giản hơn. Buổi khám và trao đổi diễn ra riêng tư, thông tin của anh/chị được giữ kín.
Video: 3 cách tầm soát ung thư đại trực tràng
Hỏi nhanh
Tầm soát ung thư đại tràng bao lâu làm một lần?
Tuỳ phương pháp và tuỳ nguy cơ của từng người. Bác sĩ sẽ đề ra lịch cụ thể sau khi xem kết quả lần đầu.
Chưa có triệu chứng gì thì có cần tầm soát không?
Có. Mục đích của tầm soát chính là tìm polyp hoặc ung thư khi chưa có triệu chứng.
Nội soi đại tràng có đau không?
Cảm giác khác nhau tuỳ từng người. Nhiều nơi có thể nội soi có gây mê hoặc an thần nhẹ để người bệnh thoải mái hơn, nên hỏi bác sĩ.
Chảy máu khi đi ngoài có phải chắc chắn là trĩ không?
Không. Polyp, viêm loét và ung thư cũng gây chảy máu giống vậy, nên cần được loại trừ bằng nội soi khi có chỉ định.
ThS. BSCKII Phạm Phúc Khánh
Hơn 15 năm kinh nghiệm, công tác tại BV Hữu nghị Việt Đức từ năm 2009. Hiện là bác sĩ Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hoá và Bệnh lý Sàn chậu. Nghiên cứu sinh tại Đại học Y Hà Nội với đề tài kỹ thuật TROPIS điều trị rò hậu môn phức tạp.
Duyệt chuyên môn: 20/10/2026
Tài liệu tham khảo
- Patel SG, et al. Correction to: Updates on Age to Start and Stop Colorectal Cancer Screening: Recommendations From the US Multisociety Task Force on Colorectal Cancer. Am J Gastroenterol. 2022;117(7):1175. PubMed 35584540 · doi:10.14309/ajg.0000000000001806
- Shaukat A, et al. ACG Clinical Guidelines: Colorectal Cancer Screening 2021. Am J Gastroenterol. 2021;116(3):458-479. PubMed 33657038 · doi:10.14309/ajg.0000000000001122
Đọc thêm
Tổng quan về tầm soát ung thư đại trực tràng: dấu hiệu, nguyên nhân và hướng điều trị. Các câu hỏi khác: mục Hỏi đáp.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp.
