Ung thư đại trực tràng là gì?
Ung thư đại trực tràng là ung thư xuất phát từ niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng. Đây là một trong những loại ung thư thường gặp nhất ở Việt Nam và trên thế giới.
Phần lớn ung thư đại trực tràng phát triển từ polyp, là những khối nhỏ lành tính trên niêm mạc ruột, qua nhiều năm. Phát hiện và cắt bỏ polyp sớm có thể ngăn ung thư hình thành. Đó là lý do tầm soát có hiệu quả rất rõ với bệnh này.
Ai có nguy cơ cao hơn?
- Từ 45 tuổi trở lên; nguy cơ tăng dần theo tuổi.
- Cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con bị ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại tràng.
- Bản thân từng có polyp hoặc ung thư đại trực tràng.
- Viêm loét đại tràng chảy máu hoặc bệnh Crohn kéo dài.
- Một số hội chứng di truyền (hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình).
- Thừa cân, ít vận động, ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, ít rau xơ, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia.
Dấu hiệu cảnh báo
Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng. Khi có, các dấu hiệu hay gặp là:
- Máu lẫn trong phân hoặc phân đen.
- Thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài trên vài tuần: táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ, phân nhỏ dẹt.
- Mót rặn, cảm giác đi ngoài không hết.
- Đau bụng, chướng bụng kéo dài.
- Mệt mỏi, da xanh do thiếu máu; sụt cân không rõ nguyên nhân.
Các triệu chứng trên có thể trùng với trĩ, nứt kẽ hậu môn hay rối loạn tiêu hoá thông thường. Đừng tự cho là "chỉ bị trĩ". Hãy đi khám để được chẩn đoán đúng.
Chẩn đoán
Nội soi đại tràng kèm sinh thiết là phương pháp chính để chẩn đoán. Khi đã xác định ung thư, người bệnh được chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ (với ung thư trực tràng) và làm xét nghiệm máu để đánh giá giai đoạn bệnh.
Hướng điều trị
Điều trị ung thư đại trực tràng là điều trị phối hợp nhiều chuyên khoa và được quyết định qua hội chẩn, tùy vị trí và giai đoạn bệnh:
- Phẫu thuật cắt đoạn ruột có khối u và hạch, ngày nay thường được thực hiện bằng phẫu thuật nội soi.
- Hoá trị trước hoặc sau phẫu thuật.
- Xạ trị, chủ yếu với ung thư trực tràng.
- Điều trị đích, miễn dịch cho một số trường hợp phù hợp.
Bệnh được phát hiện ở giai đoạn càng sớm thì kết quả điều trị càng tốt và phương pháp điều trị càng nhẹ nhàng hơn.
Phòng ngừa và tầm soát
Lối sống lành mạnh giúp giảm nguy cơ, nhưng biện pháp hiệu quả nhất là tầm soát đúng lịch để phát hiện polyp và ung thư từ sớm. Xem chi tiết tại Tầm soát ung thư đại trực tràng và Cách phòng ngừa bệnh hậu môn – đại trực tràng.
Câu hỏi thường gặp
Người trẻ có bị ung thư đại trực tràng không?
Có. Số người dưới 50 tuổi mắc bệnh đang tăng, vì vậy các hướng dẫn quốc tế đã hạ tuổi bắt đầu tầm soát xuống 45. Người trẻ có dấu hiệu cảnh báo vẫn cần đi khám, không nên chủ quan.
Polyp đại tràng có phải là ung thư không?
Phần lớn polyp là lành tính, nhưng một số loại có thể tiến triển thành ung thư sau nhiều năm. Polyp thường được cắt ngay trong lúc nội soi.
Ung thư đại trực tràng có di truyền không?
Phần lớn trường hợp không do di truyền trực tiếp, nhưng người có người thân trực hệ mắc bệnh có nguy cơ cao hơn và nên tầm soát sớm hơn.
Video bác sĩ giải thích
Cần tư vấn về ung thư đại trực tràng?
Nhắn Zalo hoặc gọi điện để được tư vấn và hẹn lịch thăm khám. Mọi trao đổi đều được giữ kín.
Tài liệu tham khảo: US Preventive Services Task Force. Screening for Colorectal Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021;325(19):1965–1977.
Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp.
